Բրոնզե դաշույնները Մերձավոր Արևելքում և Կովկասում կիրառելի էին ոչ միայն միջին և ուշ բրոնզի դարերում, այլև վաղ երկաթի դարում, մինչև մ.թ.ա. VIII դ. ներառյալ: Հայաստանում հայտնաբերված բրոնզե դաշույնները յոթ տեսակի են և ունեն շատ ենթաձևեր:

TD003 դաշույնը կարելի է դասել ամբողջությամբ ձուլվածների, այսինքն՝ “Լճաշենյան” խողովակակոթառ դաշույնների տեսակին (տեսակ № 3, տարբերակ չորրորդ՝ շեղբի կենտրոնում ուղղահայաց ելուստով, ամբողջությամբ ձուլված դաշույններ):

Դաշույնի շեղբը ունի երկարավուն եռանկյան ձև, սայրը ներքևում քիչ կորանում է, կենտրոնական միջնաջիղը ունի դուրս ճկված ուղղանկյան ձև, որ սկսվում է խաչարդից (սայրակալից) և ավարտվում է դաշույնի ծայրի մոտ:

Խաչարդը եռանկյունաձև է և ունի թեք ուսեր: Դաստակը գլանաձև է, կրում է չորս կողմից իջնող ցայտուն “ջղեր”, որոնցից դիմային կողմինը հարդարված է գծազարդերով և խաչարդի վրա ավարտվում է ֆալոսաձև պատկերով:

Գլխիկը կիսաձվածիր է, հարդարված է ցանցազարդով: Ցանցազարդը բաղկացած է եռանկյունիներից, որոնց ստորին շարքը կազմված է ութ միջանցիկ, գագաթներով դեպի վեր նայող եռանկյունիներից: Արդյունքում ձևավորվել են ևս ութ, եռանկյունիներ, որոնց մեջ փորագրված են փոքր միջանցիկ եռանկունազարդեր: Վերին հատվածը ուռուցիկ է, վրան փորագրված են չորս հավասարակողմ եռանկյունիներ, որոնք դասավորված են այնպես, որ իրենց կողմերը խաչ են կազմում: Գլխիկը ժամանակին ագուցված է եղել փայտե ներդիրներով:

Մ.թ.ա. XIV-XII դդ. դաշույնները հավանաբար ցույց էին տալիս դրանք կրողի՝ զինվորի սոցիալական պատկանելությունը և կազմում էին ավանդական հանդերձանքի մասը:

Ժամանակակից Հայաստանի տարածքը վաղ երկաթի դարում կոչվում էր Էթիունի, իսկ այս երկրի զինվորները ուրարտական արքաների կողմից կոչվում էին «խուրադինե», երբ ընդունվում էին Վանի թագավորության բանակի շարքերը: Արթիկի դամբարանների պեղումներից ստացված տվյալների համաձայն` Էթիունիի զինվորը, դուրս գալով ռազմի դաշտ, դաշույնից բացի, կարող էր կրել նաև նիզակ, սակր, նետ ու աղեղ:

Այս զենքով էթիունցիները մ.թ.ա. XIV-XIII դդ. կռվում էին Միտանիի և Խեթական թագավորությունների բանակների դեմ:

Պատմական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր՝ Ս. Գ. Հմայակյան